Chúng ta đều biết rằng, sau chiến tranh thế giới thứ hai, là một nước thua trận, bị tàn phá nặng nề, Nhật Bản có nỗi đau khổ, nhục nhã của một nước thua trận, thậm chí đã có hàng vạn người Nhật tự sát. Nhưng Nhật Bản là một dân tộc kỳ lạ, họ thắng ngay sau khi thua. Gạt bỏ nỗi đau của kẻ thua trận và thừa nhận những sai lầm của mình, người Nhật dồn toàn tâm toàn ý xây dựng lại đất nước của mình từ sau thế chiến thứ hai. Họ sáng suốt đến mức chấp nhận trở thành một quốc gia không còn quyền lực chính trị. Họ đã từ chối một số trách nhiệm chính trị, hay nói cách khác, họ ra khỏi cái tiếng của cường quốc chính trị để làm giàu cho đất nước của mình. Họ “cho thuê” nền chính trị một thời gian để làm việc của mình, và bây giờ, họ được mời trở lại như một cường quốc chính trị, được khuyến khích, được thúc giục trở thành một cường quốc chính trị.
Học tập người Nhật là học tập sự kiên nhẫn của họ. Từ chối một số trách nhiệm chính trị đối với thế giới nhưng không phải người Nhật không ý thức được nghĩa vụ của họ đối với các vấn đề phát triển. Năm 1985, trong triển lãm xuất khẩu của Nhật ở Tokyo, ông Kyosera – chủ tịch hãng đồ sứ lớn nhất của Nhật có một bài diễn văn khai mạc mà tôi không bao giờ quên được. Trong đó, khi nói về khoa học công nghệ, ông ấy nói rằng người Nhật đã sử dụng những tiến bộ kỹ thuật của thế giới cho sự phát triển của nước Nhật, và đã đến lúc nước Nhật phải trả lại cho thế giới những gì mà nước Nhật đã lấy. Cho nên nước Nhật phải tiên phong, phải đầu tư vào những nghiên cứu cơ bản để đóng góp nghĩa vụ của mình trong việc phát triển nền khoa học thế giới. Nước Nhật có những con người ý thức được cả những chuyện như vậy. Chúng ta không phải không có những người tiên phong trong nhận thức, nhưng đôi khi chúng ta nhìn vào địa vị của người ta và bảo rằng anh không xứng để nói lên điều ấy mà không biết rằng, với tư cách là một nhà khoa học, người ta phải biết vượt qua các giới hạn. Nếu không có những con người bứt phá ra khỏi các giới hạn thông thường thì làm sao dân tộc chúng ta phát triển được? Người Nhật khiêm tốn nhưng họ đi hết từ giới hạn này đến giới hạn khác, họ phá vỡ mọi giới hạn để có những mặt vượt trên cả nước Mỹ, mặc dù họ ngoan ngoãn nằm dưới cái ô bảo hộ chính trị của nước Mỹ. Và người Mỹ kính trọng người Nhật vì họ biết rằng, ngoan ngoãn nấp dưới cái ô chính trị của nước Mỹ là một sự kiên nhẫn khổng lồ của một dân tộc có niềm tự hào ghê gớm. Học người Nhật chúng ta phải học cái tỷ trọng của lòng tự trọng dân tộc và cách thể hiện cơ bản là sự táo bạo trong ý nghĩ, sự kiên nhẫn và chăm chỉ trong làm việc.
Chúng ta chưa thể nói chuyện học kỹ năng, vì chúng ta chưa có đủ phẩm chất để học ngay kỹ năng được. Chúng ta phải học cách hun đúc ý chí, hun đúc nhân cách của con người. Khi không giáo dục con người một cách toàn diện thì chúng ta sẽ có một cấu trúc xã hội không lành mạnh. Trên cơ sở cấu trúc không lành mạnh ấy thì không thể thiết kế ra chương trình phát triển nào lành mạnh được. Hiện nay chúng ta chưa có đội ngũ những nhà công nghệ thật, chúng ta cũng chưa có đội ngũ những nhà tài chính thật, vì thế chúng ta chưa tạo ra được lực lượng trụ cột cho nền kinh tế Việt Nam. Nhưng người Việt Nam có năng lực phục vụ những trụ cột, người Việt Nam nếu có được một hệ thống giáo dục tốt thì sẽ cung cấp nhân công rất tốt, nhân công như một phương tiện kinh tế để tạo ra sự phát triển của Việt Nam. Chúng ta hãy kiên nhẫn chờ đợi một giai đoạn để củng cố xã hội dưới dạng đào tạo ra những người lao động có chuẩn mực về văn hoá, có chuẩn mực về xã hội, có chuẩn mực về giao tế, có chuẩn mực về nghề nghiệp, trên cơ sở đấy chúng ta mới có thể nói tới các công ty thật được. Nói cách khác, trong khi chưa cạnh tranh được với tư cách là công ty thì người Việt Nam phải cạnh tranh với tư cách là người lao động. Khi xã hội chưa tham gia cạnh tranh với tư cách của những người lao động cá thể thì mọi công ty chỉ là những kẻ phiêu lưu ở sòng bạc thế giới mà thôi. Chúng ta chưa có đủ phẩm chất để cạnh tranh với thế giới. Có cạnh tranh chẳng qua là người thợ của chúng ta khéo, đóng được những đôi giầy theo đúng tiêu chuẩn, may được những cái áo đúng chuẩn mực, nhưng đấy mới chỉ là xuất khẩu những năng lực thô sơ của người Việt, chưa có sản phẩm Việt Nam. Chúng ta chưa có năng lực để tạo ra cả công nghiệp lẫn tài chính. Vì thế, chúng ta cần học tập ý chí của người Nhật, ý chí của họ hình thành và phát triển trong sự im lặng tuyệt đối của một dân tộc tự trọng. Không có sự yên tĩnh thì không có sự phát triển đích thực. Cái sai lầm của chúng ta là cứ tưởng thổi kèn to và đánh trống lớn thì tạo ra sự phát triển, đấy là sai lầm của một giai đoạn văn hoá.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét